“A Single Man”, of: de voor- en nadelen van vorm boven inhoud

Pompeuze muziek zwelt aan. Het water twinkelt door de zonnestralen die door de zeespiegel heen breken. In slowmotion glijdt een naakt mannenlichaam langs. Luchtbellen ontsnappen uit zijn mond. Zijn haar plakt aan zijn gezicht. De muziek zwelt nog wat verder aan. De close-ups worden intenser. De slowmotion dramatischer. Het water blijft fonkelen. En dan blijkt de naakte man niet zo maar een man. Deze man is A Single Man.

De bombastische pretenties van deze opening worden gelukkig hersteld op het moment dat deze alleenstaande man, die boven water het voorkomen van de Britse acteur Colin Firth heeft, aan de dag begint die wel eens zijn laatste zou kunnen zijn. Na de dood van zijn minnaar (Matthew Goode) besluit deze George, een Britse resonantie van Marcello Mastroianni, dat zijn leven op deze manier vrij weinig zin meer heeft. Terwijl George de dag gebruikt om afscheid te nemen en hoofdstukken van zijn leven af te sluiten, voortgedreven door de voortdurende dreiging van het pistool in zijn nachtkastje, blijkt dat het leven nog niet klaar is met hem. Nog even niet.

George, literatuurprofessor aan een Amerikaanse universiteit, wordt gedurende de dag geconfronteerd met een jonge, engelachtige student (Nicholas Hoult) die een opvallende interesse in hem heeft en wiens intelligente schoonheid George een nieuwe raison d’être lijkt te verlenen. Tegelijkertijd houdt de verlepte staat van Georges voormalige minnares en afhankelijkheidsvriendin Charley (een veel te klein, doch fijn optreden van de fantastische Julianne Moore) hem een genadeloze spiegel voor; het leven, hoe prachtig vormgegeven ook, is uiteindelijk simpelweg niet wat hij hoopte dat het zou zijn.

De film, gebaseerd op het gelijknamige boek van Christopher Isherwood, is het grote troetelproject van de succesvolle modeontwerper Tom Ford. Hij bewerkte de roman tot scenario, financierde zelf de productie en nam de regie op zich. Zijn oog voor schoonheid en detail komt in de film op treffende wijze naar voren – feitelijk is A Single Man een honderd minuten durende modereclame. De minutieus opgemaakte wimpers, de kreukloze rokken, de glinsterende angoratruien, het strakke donkerhouten interieur – de jaren vijftig hebben er zelfden zo vlekkeloos uitgezien. Het is een wereld waarin de immer gestileerde George – “I am exactly what I seem to be” – op zijn plek is; hij leeft veilig achter het egale zwartwit van zijn driedelig pak.

Het is volledig op het conto van Colin Firth te schrijven dat deze man daadwerkelijk leeft. A Single Man had, door de in essentie artificiële regie van Ford, uit kunnen lopen op een deprimerende Gucci-catalogus, een reeks modehoogstandjes op etalagepoppen zonder hoofd. Firth, ooit niet meer dan de straight man in Britse romkoms, suggereert wervelstormen van emotie achter de glazen van zijn dolcevitabril. Tragedie sijpelt door de kleine barstjes van Georges façade, en het is Firth die, met slechts een blik in zijn ogen, deze strak geconstrueerde muur in stand probeert te houden, maar al beseft dat zijn armen niet ver genoeg reiken.

Toch is deze, reeds terecht gelauwerde, rol van Firth niet voldoende om van de film ook een emotionele ervaring te maken. Fords constructie van Georges wereld laat onvoldoende ruimte voor de dreiging van een potentiële ondergang, integendeel: de kijker is zich er maar al te zeer van bewust dat George simpelweg de man er niet naar is om een pistool in zijn keel te steken. Niet alleen omdat de bijkomende bloedvlekken zijn interieurdesign grondig zullen ruïneren, maar vooral omdat Fords regie zich te sterk laat leiden door zijn compassie voor zijn hoofdpersonage. Juist dáárom is Georges “laatste dag” plots gevuld met sensueel rokende latino’s op parkeerplaatsen, met mannelijke tennissers die druipen van het zweet, met nachtelijke zwempartijen, met net nog even een drankje meer.

A Single Man lijkt uiteindelijk een andere tragedie te vertellen dan het drama waar Colin Firth zich in wentelt. Achter Firths façade vindt het échte verhaal plaats – en daardoor is het uiterst spijtig dat Ford toch hardnekkig een andere kant op blijft gaan. Op die manier kreukt het pak uiteindelijk om de verkeerde reden. Wat natuurlijk zonde is van het pak, en, vooral, van de man die het draagt.

Leave a comment

Filed under Critique, Nederlands

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s