Rauw is ook maar relatief: “White Material”

Isabelle Huppert in Claire Denis' "White Material"Door de desolate velden van een niet nader genoemd Afrikaans land fietst de altijd getroebleerde verschijning van Isabelle Huppert. Het duurt niet lang of de uitgesproken blanke wordt geconfronteerd met de politieke onrust in het land waar zij woont – het is “immers” een Afrikaans land, dus dan zal de sfeer wel grimmig zijn. Niet veel later reist Isabelle met de lokale bevolking mee in een gammel busje. Door haar huidskleur wordt ze bij een wegcontrole gedwongen op een andere wijze verder te reizen. Plots vliegt er een helikopter van de westerse strijdmachten boven haar, schreeuwend dat zij nu echt het land moet verlaten of ze zal ten onder gaan aan de heersende burgeroorlog. Vol vuur weigert zij. De helikopter vliegt weg. Isabelle is alleen in een land waar zij nooit volledig in zal opgaan.

Het is dan ook niet geheel verrassend dat de hierop volgende twee uur louter ellende brengen voor de blanke plantagehoudster en haar versprokkelde familie. Ondanks de alsmaar toenemende dreiging van een burgeroorlog, de aanwezigheid van gewelddadige bendes en het wegvluchten van haar lokale plantagewerkers, blijft zij stug vastklampen aan dat wat zij zo moeizaam heeft opgebouwd. Regisseuse Claire Denis, de vaandeldraagster van de hedendaagse Franse arthousecinema en de lieveling van het IFFR, heeft voor White Material gretig gebruikgemaakt van haar herinneringen aan de tijd dat ze opgroeide in Afrika. Haar fijnzinnige oog voor detail en nuance komt goed van pas in het weergeven van een wereld die maar al te vaak zwartwit op het filmdoek is beland.

Huppert and Christopher Lambert in "White Material".Helaas zorgt een oerdegelijke aanpak van controversiële materie, een werkwijze die de inmiddels 62-jarige Française eigen is, voor een immense afbreuk aan de dramatische impact van de film. Huppert acteert, zoals gewoonlijk, alsof haar leven ervan afhangt, en geeft zo invulling aan een personage wiens leven er daadwerkelijk van afhangt. Helaas ontbeert de film deze emotionele dreiging. Vrouwen worden belasterd, huizen gaan in rook op, machetes zwiepen over de velden, maar nergens wordt de materie voelbaar. Denis’ pogingen om een blik van binnenuit te geven op het leven van een westerling in verscheurd Afrika getuigen wellicht van haar eigen ervaringen, maar niet van filmisch kunnen.

En dat is zonde van de kwaliteiten die in de film verstopt zitten. Ultieme Française Huppert haalt het onderste uit de kan met haar gegroefde en getekende gezicht. Met zichtbaar gemak wisselt zij haar imago als een van ’s werelds beste actrices in voor een volledige versmelting met haar in essentie onsympathieke personage. Door haar stiekem ijzersterke prestatie vallen de andere acteurs, waaronder Christopher Lambert en Isaach De Bankolé, automatisch negatief op door hun matige karakterontwikkeling en onsubtiele uitwerking. Het zijn buitenstaanders, niet in het naamloze Afrikaanse land, maar in een film die feitelijk om Huppert draait.

Huppert in een film die feitelijk alleen om haar draait.Denis’ films zijn als keurig aangeharkte gazonnetjes: het vakmanschap is niet te ontkennen, maar verrassend of vernieuwend is het allesbehalve. Net als eerdere films als L’intrus (2004) en 35 rhums (2008) heeft Denis ook van White Material een vakkundige, maar snel vervlogen film gemaakt. Misschien had Isabelle Huppert toch in het begin al met die helikopter mee moeten gaan.


Dit artikel is oorspronkelijk geschreven voor, en verschenen in,
mediamagazine Xi, jrg. 18, nr. 4 (Mei/Juni 2010).

Leave a comment

Filed under Critique, Nederlands

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s